Üretral darlık (idrar kanalı darlığı) ve üretroplasti cerrahisi

Tıbbi inceleme: Prof. Dr. Rahmi Onur — Üroloji Uzmanı Güncelleme: Temmuz 2026 Okuma süresi: 4 dk

Kısa Özet

Üretral darlık, idrar kanalının (üretra) yara dokusuyla daralmasıdır; en çok erkeklerde görülür ve tedavi edilmezse böbrekleri bile etkileyebilir.
En sık belirtiler idrar akışında incelme, zorlanma, çatallı akış ve tekrarlayan enfeksiyonlardır.
Kısa darlıklarda kapalı yöntemler yeterli olabilir; tekrarlayan veya uzun darlıklarda kalıcı çözüm buccal mukoza greftli üretroplastidir (başarısı %85–90'ı aşar).

Üretral darlık nedir, neden olur?

Üretra, mesanedeki idrarı vücut dışına taşıyan kanaldır. Bu kanalın iç yüzeyinde herhangi bir nedenle oluşan yara dokusu, zamanla kanalı daraltır; buna üretral darlık (üretra darlığı) denir. Daralan noktadan idrar zorlukla geçtiği için işeme giderek güçleşir.

En sık nedenler: geçirilmiş idrar yolu enfeksiyonları ve iltihaplar, perineye (apış arası) veya penise gelen darbeler, önceki üretra işlemleri ve sonda uygulamaları, bazı cilt hastalıkları (liken sklerozus) ve daha nadiren doğuştan gelen darlıklardır. Kadınlarda üretra kısa olduğu için darlık erkeklere göre çok daha seyrek görülür ama görüldüğünde yaşam kalitesini ciddi biçimde bozar.

Belirtileri ve riskleri

İdrar akışında incelme ve zayıflama
İdrara başlamada zorlanma, ıkınma
Çatallı veya saçılan idrar akışı
Mesanenin tam boşalmadığı hissi, damlama
Sık idrara çıkma, sıkışma
Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları

Tedavi edilmeyen darlık; mesanenin aşırı zorlanmasına, taş oluşumuna, tekrarlayan enfeksiyonlara ve ileri olgularda böbrek fonksiyonlarının bozulmasına yol açabilir. Bu nedenle işeme yakınmalarının 'yaştan' sayılıp ertelenmemesi önemlidir.

Tanı nasıl konulur?

Değerlendirme; işeme yakınmalarının sorgulanması, idrar akış hızını ölçen üroflovmetri, ultrasonla işeme sonrası mesanede kalan idrarın ölçülmesi ve gerektiğinde kanalın doğrudan görüntülendiği sistoskopi ile yapılır. Darlığın yerini ve uzunluğunu net göstermek için özel bir röntgen filmi (retrograd üretrografi) çekilebilir. Darlığın uzunluğu ve yeri, hangi cerrahi yöntemin uygun olduğunu belirleyen en önemli iki bilgidir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi darlığın uzunluğuna, yerine ve daha önce tedavi görüp görmediğine göre seçilir:

Endoskopik kesme (DVIU / iç üretrotomi): Kısa ve ilk kez görülen darlıklarda, kapalı yöntemle darlığın kesilmesidir. Basit ve hızlıdır; ancak özellikle uzun veya tekrarlayan darlıklarda darlık geri gelebilir. Aynı darlığa tekrar tekrar bu işlemi uygulamak, çoğu zaman kalıcı çözümü geciktirir.
Uç uca birleştirme (eksizyon ve primer anastomoz): Kısa bulbar (orta bölge) darlıklarda, darlıklı segmentin çıkarılıp sağlam uçların birleştirilmesidir; uzun dönem başarısı yüksektir.
Buccal mukoza greftli üretroplasti: Uzun veya tekrarlayan darlıklarda altın standart yöntemdir. Yanak içinden alınan ince, dayanıklı bir doku (buccal mukoza) ile üretra genişletilir. Uzun dönem başarı oranları %85–90'ı aşar; greftin alındığı yanak birkaç günde iyileşir.
Kademeli (staged) üretroplasti: Çok uzun, çok segmentli veya önceki ameliyatları başarısız olmuş karmaşık darlıklarda, tedavinin iki aşamada yapılmasıdır.

Kadınlarda üretra darlığında ise kişiye özel onarım (meatoplasti, greft/flep ile genişletme) uygulanır; burada öncelik idrar tutma işlevinin korunmasıdır.

Uzman Yorumu

Üretral darlık, hastaların en çok 'geçici' zannedip yıllarca ertelediği, oysa doğru cerrahiyle kalıcı olarak çözülebilen bir sorundur. Kliniğimde en sık gördüğüm hata, tekrarlayan darlığa defalarca kapalı kesme (iç üretrotomi) uygulanmasıdır; her tekrar, hem yara dokusunu artırır hem de asıl çözümü geciktirir. Uzun veya tekrarlayan darlıkta buccal mukoza greftli üretroplasti, deneyimli ellerde yüz güldürücü ve kalıcı sonuçlar veren bir ameliyattır. Hastalarıma hep söylerim: doğru zamanda yapılan tek bir üretroplasti, arka arkaya yapılan beş kapalı işlemden daha değerlidir.

Prof. Dr. Rahmi Onur — Üroloji Uzmanı · rahmionur.com

Sık sorulan sorular

Kapalı kesme (iç üretrotomi) yeterli olur mu?

Kısa ve ilk kez görülen darlıklarda işe yarayabilir. Ancak darlık geri geldiğinde aynı işlemi tekrarlamak başarı şansını düşürür; bu durumda üretroplasti düşünülmelidir.

Buccal mukoza grefti nereden alınır, yanağımda iz kalır mı?

Greft yanağın iç yüzeyinden alınır; ağız içi hızlı iyileşen bir bölgedir ve dışarıdan görünen bir iz kalmaz. Birkaç gün hafif rahatsızlık olabilir.

Üretroplastiden sonra darlık tekrarlar mı?

Buccal mukoza greftli üretroplastide uzun dönem başarı %85–90'ı aşar; nüks oranı kapalı yöntemlere göre belirgin düşüktür. Yine de düzenli kontrol önemlidir.

Ameliyat sonrası ne kadar sonda kalır?

Yönteme göre değişmekle birlikte genellikle 1–3 hafta idrar sondası kalır; çekilmeden önce bazen darlığın iyileştiğini gösteren bir film çekilir.

Kaynaklar ve dayanak

Avrupa Üroloji Derneği (EAU) güncel klinik kılavuzları
Amerikan Üroloji Derneği (AUA) kılavuz ve bildirileri
Uluslararası Kontinans Derneği (ICS) standart ve terminoloji raporları
Türk Üroloji Derneği eğitim ve hasta bilgilendirme yayınları

Bu yazı, yukarıdaki kılavuzların güncel önerileri temel alınarak hazırlanmış ve Prof. Dr. Rahmi Onur tarafından tıbbi yönden incelenmiştir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları yalnızca muayene sonrasında hekiminiz tarafından verilebilir.